Μεταλλευτικά συμφέροντα υπερισχύουν της τοπικής δημοκρατίας στην Ελλάδα

Mining interests trump local democracy in Greece

 Ο Λάζαρος Τόσκας κρατάει μια φωτογραφία διαδήλωσης στη Θεσσαλονίκη του Μαρτίου 2013, όπου χιλιάδες συγκεντρώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν κατά του μεταλλείου στη θέση Σκουριές. © Jen Wilton

Γράφει η Jen Wilton

Η γενέτειρα του Αριστοτέλη απειλείται από μια μεγάλης κλίμακας καναδική εξόρυξη, αλλά ένα κύμα κοινωνικής αναταραχής απειλεί να εκτροχιάσει την οικονομική ατζέντα της κυβέρνησης, γράφει η Jen Wilton.

«Στη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία, η δημοκρατία έχει καταργηθεί», υποστηρίζει ο Λάζαρος Τόσκας, ο οποίος κατέχει ηγετική θέση στην εκστρατεία κατά της εξόρυξης στη χερσόνησο της Χαλκιδικής στη βορειοανατολική Ελλάδα. Μίλησε σε σχέση με πολλά μεγάλα έργα εξόρυξης κοντά στην ιδιαίτερη πατρίδα του, για τα οποία έχει δοθεί το πράσινο φως από την κυβέρνηση, παρά την άγρια​​ αντίσταση των ντόπιων.

Ο Τόσκας είναι όλη του την ζωή κάτοικος της Μεγάλης Παναγίας , ενός μικρού χωριού, γειτονικού με τον τόπο γέννησης του Αριστοτέλη . Βρίσκεται μόλις τρία χιλιόμετρα από το σημείο εξόρυξης στις Σκουριές , όπου η καναδική Eldorado Gold σχεδιάζει να αναπτύξει ένα ορυχείο ανοικτής εξόρυξης   χρυσού και χαλκού .

Οι Σκουριές είναι ένα από τα τρία έργα στη χερσόνησο που συνθέτουν το συγκρότημα των ορυχείων Κασσάνδρας , μαζί με την Ολυμπιάδα και το ορυχείο αργύρου, μολύβδου και ψευδαργύρου που είναι ήδη στην παραγωγή, στο Στρατώνι..

Το 2011 , η χρεοκωπημένη κυβέρνηση της Ελλάδα εισήγαγε ένα fast -track πρόγραμμα για να διευκολυνθεί η έγκριση μεγάλων οικονομικών σχεδίων , συμπεριλαμβανομένης και της εξόρυξης χρυσού . Μέσα από την μεγαλύτερη αναδιάρθρωση του χρέους της ιστορίας , η ελληνική κυβέρνηση άνοιξε τις πόρτες στις ιδιωτικές επενδύσεις και πούλησε τα Μεταλλεία Κασσάνδρας σε μια εταιρεία που χρηματοδοτείται εν μέρει από τoν Λεωνίδα Μπόμπολα . 
 
Ο Μπόμπολας είναι ο Διευθυντής της ΕΛΛΑΚΤΩΡ , του μεγαλύτερου κατασκευαστικού ομίλου στην Ελλάδα , που διηύθυνε από κοινού τα έργα εξόρυξης με την καναδική εταιρεία European Goldfields . Η European Goldfields εξαγοράσθηκε από την Eldorado Gold το 2012 , η οποία σήμερα ελέγχει το 95% των Μεταλλείων Κασσάνδρας .

 « Στη χώρα που γεννήθηκε η δημοκρατία , η δημοκρατία έχει καταργηθεί »

Ορισμένοι αμφισβητούν την λογική μιας συμφωνίας στην οποία  η ελληνική κυβέρνηση πουλάει σχεδόν € 15.5 δις ( $ 21 δις ) ορυκτών πόρων για 11 εκατ. € ( $ 15 εκ. ) .

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες ερευνώντας μια καταγγελία σχετικά με την πώληση των Μεταλλείων Κασσάνδρας, επιβεβαίωσε το 2011 ότι « η πώληση πραγματοποιήθηκε χωρίς ανοικτό διαγωνισμό ή εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων των ορυχείων από ανεξάρτητο εκτιμητή . Η σύμβαση πώλησης προέβλεπε επίσης την απαλλαγή υποχρέωσης φόρων επί των συναλλαγών ».

Η πώληση ήταν επομένως, κατά παράβαση των κανονισμών της ΕΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκρινε ότι € 15.3 εκ. ( $ 20.7 εκατομμύρια ) σε παράνομες ενισχύσεις είχαν χορηγηθεί στην εταιρεία εξόρυξης . Το ελληνικό κράτος διατάχθηκε να ανακτήσει το ποσό συν τους τόκους , ύψους € 21.700.000 ( $ 29.500.000) στο σύνολο .

Τον Μάιο του 2012, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγκάστηκε να αναλάβει νομική δράση κατά της ελληνικής κυβέρνησης για τη μη συμμόρφωση της με τους όρους της απόφασης . Η τελική απόφαση εκκρεμεί .

 
Ένα οικοσύστημα σε κίνδυνο


« Είμαι ένας απλός , συνηθισμένος άνθρωπος », μου είπε ο Τόσκας κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης στο Λονδίνο στα τέλη Σεπτεμβρίου , αλλά ο ίδιος πιστεύει ακράδαντα ότι το μεταλλείο είναι απειλή για το μέλλον των ανθρώπων που ζουν στη χερσόνησο . Ο Τόσκας έχει ταξιδέψει σε όλη την Ευρώπη να μοιραστεί τις ανησυχίες που έχει αυτός αλλά και ένας αυξανόμενος αριθμός κατοίκων της Χαλκιδικής, σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις του μεταλλείου στη θέση Σκουριές .

Η Eldorado Gold σχεδιάζει να εξάγει περίπου 380 εκατομμύρια τόνους σιδηρομεταλλεύματος κατά τη διάρκεια της ζωής του ορυχείου , πάνω από 10 φορές όσο έχει εξορυχθεί στην περιοχή τις δύο τελευταίες χιλιετίες . Η εταιρεία εκτιμά ότι θα πρέπει να αποψιλώσει 180 εκτάρια αρχαίου δάσους και γεωργικών εκτάσεων , προκειμένου να τεθεί το ορυχείο σε πλήρη παραγωγή , μια διαδικασία που είναι ήδη σε εξέλιξη .

Η πλειοψηφία των ανθρώπων στη χερσόνησο της Χαλκιδικής στηρίζεται στο περιβάλλον για την επιβίωσή της : είτε μέσω της αλιείας , είτε των γεωργικών εργασιών , της μελισσοκομίας και της υπεύθυνης δασοκομίας . Η Χαλκιδική είναι επίσης ο τρίτος πιο δημοφιλής τουριστικός προορισμός στην Ελλάδα . Το 2013 , ο τουρισμός αναδείχθηκε ως η μόνη κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας , αλλά ο Τόσκας αναρωτιέται πόσοι άνθρωποι θα εξακολουθούν να θέλουν να έρθουν, αν το δάσος κόβεται και τα νερά είναι μολυσμένα .

 

Η Eldorado Gold εκτιμάει ότι θα δημιουργήσει 5.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας μέσω των τριών έργων ανάπτυξης των ορυχείων που βρίσκονται σε εξέλιξη στη βόρεια Ελλάδα . Αυτές οι θέσεις εργασίας θα διαρκέσουν, όσο η η ζωή των ορυχείων – μια περίοδος έως και 27 έτη. Παρά το γεγονός ότι η οικονομία της Ελλάδας έχει συρρικνωθεί κατά ένα πέμπτο τα τελευταία πέντε χρόνια, πολλοί κάτοικοι της Χαλκιδικής αισθάνονται ότι τα οικονομικά επιχειρήματα για αυτού του είδος της μεγάλης κλίμακας εξόρυξης επικεντρώνοντα πάρα πολύ στο βραχυπρόθεσμο κέρδος , ενώ λείπουν τα ευρύτερα επιχειρήματα έναντι της καταστροφής του περιβάλλονοντος και ενδεχομένως την παρέμβαση της στις εναλλακτικές μορφές απασχόλησης .

Η Χριστίνα Λασκαρίδη από το Corporate Watch του Ηνωμένου Βασιλείου μίλησε σε μια εκδήλωση στο Λονδίνο με τον Τόσκα, σχετικά με την εικόνα των μέσων ενημέρωσης για τα ορυχεία στη Χαλκιδική , όπου η Λασκαρίδη δήλωσε ότι επανειλημμένα λένε στον κόσμο οτι «η ασφάλεια της απασχόλησης σας είναι με κάποιον τρόπο συνδεδεμένη με την Eldorado » . Συνέχισε λέγοντας ότι ,  

“Τόσο η εταιρεία όσο και τα μέσα ενημέρωσης δημιουργούν συστηματικά ένα ψευδές δίλημμα και συνεχώς πλαισιώνουν την συζήτηση μεταξύ απασχόλησης με την Eldorado ή καθόλου χρήματα για να αγοράσεις τρόφιμα” .
.
Αναζωπυρώνουν τις φλόγες της δυσαρέσκειας

Οι εντάσεις γύρω από τα προτεινόμενα Μεταλλεία Χαλκιδικής χτύπησαν κόκκινο νωρίτερα το 2013 , μετά την πυρπόληση των γραφείων και ενός μέρους των βαρέων μηχανημάτων της Eldorado, τον Φεβρουάριο . Η αστυνομία απάντησε με επιδρομές στα κοντινά χωριά και ανακρίνοντας δεκάδες άτομα .

Ο Τόσκας εξηγεί με αγανάκτηση ότι την ημέρα μετά την εμπρηστική επίθεση προσήχθη από την αστυνομία και κρατήθηκε για δύο ημέρες . Κατηγορείται ότι «ενέπνευσε» καταστροφικές ενέργειες (έγκλημα ειδικότερα στην ελληνική νομοθεσία που είναι διαφορετικό από την υποκίνηση εγκληματικών πράξεων) και τελικά θα απαντήσει σε αυτές τις κατηγορίες στο δικαστήριο . «Η κοινότητα βλέπει [τις διώξεις] ως έναν τρόπο για να τιμωρήσουν την αντίσταση», ισχυρίζεται ο Τόσκας .

Αντιμετωπίζει δυνητικά έως και πέντε χρόνια στη φυλακή, κατά το κοινό δίκαιο, αλλά μπορεί να αναμένεται μια πολύ μεγαλύτερη ποινή, αν  ενεργοποιηθεί η αντιτρομοκρατική νομοθεσία. Ο Τόσκας παραμένει απτόητος στην προοπτική της φυλάκισης , προσθέτοντας : «Εμείς αντιστέκονται χωρίς φόβο στις δυνάμεις που προσπαθούν να πουλήσουν ατον πλούτο της χώρας μας»

Οι πολύ σκληρές τακτικές της αστυνομίας , συμπεριλαμβανομένων των νυχτερινών επιδρομών σε σπίτια οικογενειών και κατηγορίες ότι η αστυνομία συνέλλεξε  δείγματα DNA παράνομα , που επιβλήθηκαν στον απόηχο της επίθεσης εμπρησμού του Φεβρουαρίου, προκάλεσαν εκτεταμένες αντιδράσεις .

Χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους σε ένα κύμα διαμαρτυριών σε όλη τη βόρεια Ελλάδα , η οποία επίσης έφτασε μέχρι τον νότο και την Αθήνα . Ο Τόσκας εξηγεί ότι η κρατική καταστολή εξυπηρετήσε στη ριζοσπαστικοποίηση πολλών από τις κοινότητες κοντά στις εγκαταστάσεις των ορυχείων στίς Σκουριές και στην Ολυμπιάδα.

Ενώ πολλοί ντόπιοι έπρεπε να εκμεταλευτούν τους καλοκαιρινούς μήνες, που γίνεται το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου, λόγω της τουριστικής κίνησης, η δυσαρέσκεια για το έργο, ξέσπασε για άλλη μια φορά στις αρχές Σεπτεμβρίου. Μεγάλες διαδηλώσεις κατά της λιτότητας συνέπεσαν με την Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), ένα σημαντικό γεγονός στο ελληνικό πολιτικό καλεντάρι.
 
Φέτος στη ΔΕΘ παρέστη ο Έλληνας Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος εκφώνησε ομιλία σηματοδοτώντας την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας το 2014. Η αστυνομία εκτίμησε ότι 17.000 διαδηλωτές συμμετείχαν σε τρεις κύριες διαδηλώσεις εκείνη την ημέρα, μία εκ των οποίων ήταν από μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που αντιτίθενται έργα εξόρυξης της Eldorado, στη Χαλκιδική.

 

Αναζητώντας αλληλεγγύη

Ο Τόσκας επισκέφτηκε το Λονδίνο στα τέλη Σεπτεμβρίου με την ελπίδα της δημιουργίας στήριξης της εν εξελίξει μάχης της κοινότητας του, καθώς η  Eldorado Gold λαμβάνει οικονομική υποστήριξη μέσω του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου. (symbol E:ELD).

Ο Richard Solly από το London Mining Network, μίλησε επίσης σε μια εκδήλωση μαζί με τον Τόσκα, τονίζοντας «το βασικό ρόλο του Λονδίνου στη χρηματοδότηση καταστροφικών έργων εξόρυξης σε όλο τον κόσμο. Τα δύο βασικά κέντρα χρηματοδότησης για την εξορυκτική βιομηχανία στον κόσμο είναι το Τορόντο και το Λονδίνο, αλλά περισσότερα χρήματα έρχονται απο το Χρηματιστηρίο του Λονδίνου ».

Η Ελλάδα, σήμερα στο έκτο έτος της ύφεσης, αντιμετωπίζει ρεκόρ ανεργίας σχεδόν 28% και είχε εξαιρετικά επίπεδα διαμαρτυρίας το 2013. Το θέμα της μεγάλης κλίμακας εξόρυξης στη χερσόνησο της Χαλκιδικής έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος στις  ευρύτερες επικρίσεις της ατζέντας λιτότητας που ακολουθείται σήμερα από την ελληνική κυβέρνηση, υπό τις αυστηρές συμβουλές της τρόικας των δανειστών – της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Όμως, πολλοί κάτοικοι της Χαλκιδικής βλέπουν τα οικονομική δεινά της Ελλάδας με διαφορετικούς όρους, από τους πολιτικούς ηγέτες τους. Ευνοούν μια μακροπρόθεσμη προοπτική,  για το τι είναι καλό για το περιβάλλον και την υγεία και την ευημερία των ανθρώπων.  

“Μπορούμε να αναπτύξουμε τη γη μας και την οικονομία μας με διαφορετικό τρόπο”, υποστηρίζει ο Τόσκας. “Ο χρυσός στην Χαλκιδική δεν είναι από κάτω, είναι από πάνω – είναι το δάσος, η θάλασσα και οι ανθρώποι”.

Μετάφραση – Απόδοση: LEFTeria-news

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s