Ευρω: προσοχη στα αιλουροειδη

ItaliaOggi, 12 Φεβρουαρίου 2014

“Το Ευρώ έχει σχεδιαστεί για τη Γερμανία: η γερμανική απασχόληση σε πέντε χρόνια αυξήθηκε κατά 1,5 εκατ. ενώ στις περιφερειακές χώρες μειώθηκε κατά 6 εκατ. Η καταστροφή δεν μπορεί να αποφευχθεί με «κοινοτικές καλοσύνες». Ναι σε ένα «σχέδιο Β» εξόδου από το ευρώ, αλλά προσέξτε τα αιλουροειδή του φιλελευθερισμού. Η Ιταλία χρειάζεται ένα «σχέδιο Β» για να βγει από το ευρώ, αλλά πρέπει να καταλάβουμε το πώς θα ακολουθηθεί αυτό το μονοπάτι“.

Λόγια του Emiliano Brancaccio, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Sannio, ενός από εκείνους τους οικονομολόγους, στους οποίους δεν μπορεί να προσαφθεί η ευθύνη ότι δεν προέβλεψαν την κρίση, δεδομένου του ότι οι έρευνες του την τελευταία δεκαετία εξέφραζαν αμφιβολίες σχετικά με τη διατήρηση της ευρωζώνης. Τον Σεπτέμβριο του 2013 ο Brancaccio έγραψε μια “προειδοποιητική επιστολή” που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Financial Times υπογεγραμμένη από μερικά από τα ηγετικά μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας σε όλο τον κόσμο (www.theeconomistswarning.com), όπου διαβάζουμε ότι οι πολιτικές λιτότητας οδηγούν κατ’ ‘ευθείαν στην έξοδο από το ευρώ. Ζητήσαμε τη γνώμη του σχετικά με το μανιφέστο του καθηγητή Paolo Savona, το οποίο προτείνει ένα “σχέδιο Β” για έξοδο από την ευρωζώνη, αν και θεωρώντας την μια ακραία υπόθεση.

ΕΡ: Καθηγητά Brancaccio, ποιοί είναι οι λόγοι αυτής της αυξανόμενης αντιπαλότητας προς το ενιαίο νόμισμα;

ΑΠ: Ανάμεσα στις προβλέψεις των ιδρυτών της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης ήταν το ότι θα εξασφάλιζε περισσότερη συλλογικότητα στη λήψη αποφάσεων οικονομικής πολιτικής, προκειμένου να ανακόψει την συντριπτική δύναμη της ενωμένης Γερμανίας. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτές οι ελπίδες ήταν μάταιες. Με το ξέσπασμα της παγκόσμιας κρίσης, η ευρωζώνη αποδείχθηκε ένα φόρεμα ειδικά σχεδιασμένο μόνο για την ισχυρότερη οικονομία, την γερμανική. Από το 2008 έως το 2013 η Γερμανία έχει δει να αυξάνεται η απασχόλησή της κατά μισό εκατομμύριο μονάδες, ενώ η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία έχουν χάσει πάνω από έξι εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Σε ένα τέτοιο σενάριο η πολιτική δυσαρέσκεια στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα είναι προφανής και είναι επίσης πιθανό να αυξηθεί.

ΕΡ: Ποια είναι τα κυριότερα «κακά» του ευρώ;

ΑΠ: Νομίζω ότι το πρόβλημα βρίσκεται όχι απλά στο ενιαίο νόμισμα αλλά συνολικά στην ΕΕ, στην νεοφιλελεύθερη στάση της και στην επιμονή της για λιτότητα. Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι υπάρχει μια νομισματική ανισορροπία στο εσωτερικό της. Ένας λόγος είναι ότι τα τελευταία χρόνια η Γερμανία έχει εφαρμόσει μια αυστηρή πολιτική ανταγωνισμού των μισθών. Από το 1999 μέχρι σήμερα στη Γερμανία οι μισθοί έχουν αυξηθεί μόνο κατά είκοσι δύο τοις εκατό, σε σύγκριση με το μέσο όρο αύξησης της τάξης του τριάντα τοις εκατό στην ευρωζώνη. Συνέπεια αυτού είναι ότι η Γερμανία αναγκάζει τα άλλα κράτη μέλη να συμμετέχουν σε μια άγρια ​​κούρσα μείωσης των μισθών και των τιμών. Αυτή η κούρσα ωφελεί περισσότερο τη γερμανική οικονομία και τους δορυφόρους της, αλλά βυθίζει το υπόλοιπο της Ένωσης σε μια γενικευμένη ύφεση του εισοδήματος και της απασχόλησης.

ΕΡ: Στο πλαίσιο αυτό, εσείς πιστεύετε ότι είναι εφικτή η έξοδος από το ευρώ;

ΑΠ: Κοιτάξτε, έχουμε δοκιμάσει πολλοί να επικαλεστούμε την ανάγκη μιας μεταρρύθμισης της Ένωσης, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει ουσιαστικά τίποτα. Η ίδια η στρατηγική διάσωσης που ασκείται από τον Draghi είναι αντιφατική: η ΕΚΤ παρέχει ρευστότητα στις ασθενέστερες χώρες, αλλά σε αντάλλαγμα ζητά λιτότητα, μειώσεις μισθών, και ανακοινώνει επίσης το κλείσιμο πολλών τραπεζών που βρίσκονται κατά κύριο λόγο σε αυτές τις χώρες. Αυτό δεν θα κάνει άλλο από το να επιτείνει τις διαφορές σε σχέση με τη Γερμανία. Ένα πραγματικό σημείο καμπής στις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές της οικονομικής πολιτικής δεν φαίνεται πουθενά στον ορίζοντα, και είναι ανόητο να πιστεύουμε ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε αυτήν την καταστροφή με επιπλέον κενή ρητορική υπέρ της Ευρώπης. Με αποκλίσεις τόσο έντονες η ευρωζώνη θα εκραγεί αργά ή γρήγορα, είτε μας αρέσει είτε όχι.

ΕΡ: Τι πιστεύετε για την θέση του καθηγητή Savona σχετικά με ένα «Σχέδιο Β» εξόδου από το ευρώ, που το Manifesto και η Italia Oggi παρουσίασαν εν είδη «μανιφέστου», αλλά που, σε πρώτη φάση, στοχεύει σε ένα μαζικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων που πρέπει να γίνουν και όχι μόνο να ανακοινώνονται ;

ΑΠ: Το ότι μια δυνατότητα εξόδου πρέπει επιτέλους να εξεταστεί είναι ένα θέμα που αφορά το πλέον στοιχειώδες αλφαβητάρι διεθνών σχέσεων. Όσοι επιμένουν να λένε ότι στο τραπέζι των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων θα πρέπει να καθίσουμε με δεμένα χέρια και αποκλείοντας εκ των προτέρων ένα σχέδιο εξόδου, θέλουν να περάσουν στο κοινό σαν άνθρωποι συνετοί. Στην πραγματικότητα, η θέση τους είναι ελάχιστα ρεαλιστική και σε αυτό το σημείο μου φαίνεται και ελάχιστα υπεύθυνη: ακριβώς η αίσθηση ότι βρισκόμαστε σε ένα αδιέξοδο τροφοδοτεί τον πιο αντιδραστικό και ξενοφοβικό εθνικισμό. Τούτου λεχθέντος, πιστεύω ότι έχω διαφορετική άποψη από τον καθηγητή Savona …

ΕΡ: Τι δεν συμμερίζεστε;

ΑΠ: Για παράδειγμα, δεν νομίζω ότι οι επιπλέον ιδιωτικοποιήσεις είναι η λύση. Είμαστε μια χώρα με φτωχή μνήμη, αλλά θα έπρεπε όλοι να θυμόμαστε ότι στην κρίση του 1992 τέθηκε σε εφαρμογή ακριβώς ένα τεράστιο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων και πωλήσεων στο εξωτερικό, το μέγεθος του οποίου αποτέλεσε παγκόσμιο ρεκόρ. Σήμερα γνωρίζουμε ότι εκείνη η επιχείρηση έκανε ζημιά στη χώρα: οδήγησε μόνο σε προσωρινή μείωση του δημόσιου χρέους ενώ αντίθετα προκάλεσε αποδυνάμωση του εθνικού παραγωγικού συστήματος, που πληρώνουμε ακόμα σήμερα. Ούτε πιστεύω ότι η λύση στην κρίση βρίσκεται στις περικοπές των συνολικών δημοσίων δαπανών που ο Savona επικαλείται επίσης. Στον κρατικό μηχανισμό, υπάρχουν ακόμα αρκετοί θύλακοι σπατάλης, αλλά είναι ακόμα περισσότεροι οι τομείς-κλειδιά, όπου καταγράφεται μια τεράστια έλλειψη πόρων, που επηρεάζει τους ίδιους τους στόχους του εκσυγχρονισμού της κρατικής μηχανής. Επιπλέον, στο σύνολό της η ιταλική δημόσια δαπάνη σε σχέση με το ΑΕΠ είναι μόλις μία μονάδα πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, και μετά την εκκαθάριση των τόκων πέφτει κάτω από το μέσο όρο.

ΕΡ: O καθηγητής Savona, για να πω την αλήθεια, στοχεύει στην ιδιωτικοποίηση των δημόσιων περιουσιακών στοιχείων που δεν χρησιμοποιούνται ή που δεν χρησιμοποιούνται σωστά, έτσι ώστε να μειωθεί το επίπεδο του χρέους, που έχει φθάσει σε επίπεδα που δεν επιτρέπουν κανένα αξιόπιστο χειρισμό οικονομικής εξυγίανσης. Αλλά ας προχωρήσουμε παρακάτω. Στην “προειδοποίηση οικονομολόγων” που προωθήσατε μιλάτε για εναλλακτικούς τρόπους εξόδου από το ευρώ. Εσείς ο ίδιος έχετε υποστηρίξει επανειλημμένα την ανάγκη για μια έξοδο «από τα αριστερά», σε αντίθεση με την λεγόμενη έξοδο «από τη δεξιά». Μας εξηγείτε αυτή τη διάκριση;

ΑΠ: Ας προσπαθήσουμε για μια στιγμή να βάλουμε στην άκρη αυτές τις ετικέτες και ας σταθούμε στην ουσία. Η κρίση πυροδοτήθηκε, μεταξύ άλλων, από φιλελεύθερες πολιτικές και πολιτικές ελευθέρου εμπορίου που τα τελευταία χρόνια έχουν οδηγήσει σε μια σταδιακή απορρύθμιση των χρηματοπιστωτικών αγορών και των τραπεζικών συστημάτων. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν υπήρξαν πραγματικές αναθεωρήσεις, δεν πάρθηκε κανένα μέτρο αποκατάστασης των επιβλαβών συνεπειών αυτών των πολιτικών. Ο φόβος μου, λοιπόν, είναι ότι προωθείται μία στρατηγική διαχείρισης της Ευρωπαϊκής κρίσης που εγώ προσωπικά αποκαλώ «των αιλουροειδών», και που συνίσταται στο να αλλάξουν τα πάντα, ίσως ακόμη και το ενιαίο νόμισμα, αλλά χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά τίποτα, να μην αμφισβητηθούν δηλαδή οι πολιτικές των τελευταίων ετών. Σε αυτή τη στρατηγική «των αιλουροειδών» εντάσσεται και η ιδέα, σύμφωνα με την οποία για να βγούμε από την κρίση είναι αρκετό το να εγκαταλείψουμε το ευρώ και να αφεθούμε στις ελεύθερες διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών στην αγορά συναλλάγματος. Αυτός ο τρόπος αντιμετώπισης της κρίσης είναι λάθος, διότι στηρίζεται και πάλι στο πνεύμα της αγοράς, ευνοεί τη χρηματοπιστωτική κερδοσκοπία, είναι πιθανόν να διευκολύνει το ξεπούλημα των εθνικών τραπεζικών ιδρυμάτων και μπορεί να προκαλέσει περαιτέρω συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης των μισθών. Αυτός είναι ο λόγος που πολλοί οικονομολόγοι προτείνουν έναν εναλλακτικό τρόπο διαχείρισης της κρίσης στην ευρωζώνη, που θα πρέπει, μεταξύ των άλλων, να συνίσταται στην επαναφορά των ελέγχων της εξαγοράς εγχώριων κεφαλαίων στο εξωτερικό και των διεθνών κινήσεων των κεφαλαίων, δηλαδή στην αμφισβήτηση όχι μόνο του ευρώ, αλλά και της ενιαίας αγοράς, και του συνολικού καθεστώτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με λίγα λόγια, το ευρώ αποτελεί αναμφισβήτητα μέρος του προβλήματος, αλλά εύκολοι δρόμοι δεν υπάρχουν. Αν δεν υποβάλουμε σε μια πιο γενικευμένη κριτική τις πολιτικές των τελευταίων ετών, δεν πρόκειται να βγούμε από την κρίση.

Συνέντευξη στον Giovanni Bucchi που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ItaliaOggi στις 12 Φεβρουαρίου 2014.

πηγή

Μετάφραση : Φοίβη Σόκαλη

Επιτρέπεται η αναπαραγωγή εφόσον αναφέρεται η πηγή.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s